Нарадзіўся:
30 верасьня 1931
Слабада, Лагойскі раён, Менская вобласьць, БССР

Грамадзянства:
Нацыянальны сьцяг Беларусі Беларусь

Род дзейнасьці:
паэт, грамадзкі дзеяч

Гады творчасьці:
з 1946

Не павераць, напэўна, нашчадкі,
Што такія былі ў нас парадкі,
Што дурнілі нас так верхаводы –
Ненавіснікі нашай свабоды,

Нашай мовы, і кнігі, і песні,
Нашых скарбаў і нашых святынь, -
Усяго, што мы ў душах пранеслі
Праз стагоддзяў смяротную стынь.

Як жа сталася, як гэта выйшла,
Што пад выжлаю шчэрыцца выжла,
А пад быдлам скацініцца быдла,
А пад хлусам крыўляецца хлус,

Родныя дзецi

 

Адступленне шостае - педагагічнае

Хлеб... Чорны, белы, шэры, сітны. З чарэні хлеб і фармавы. Хлеб - мой і твой, яго і ўсіхны. Ні для каго - не дармавы. Хлеб... Аржаны, аўсяны, ячны, З дамешкам бульбы і з гірсой. Хлеб... Толькі смачны, вечна смачны - Калі зароблены і свой. Хлеб кмінны, з рошчынай-закваскай, I - прэсны, пышны, на дражджах. Самой зямлі цяплом і ласкай П'яніць ягоны водар-пах. Хлеб - у дзяжы і на лапаце, На подзе ў печы, на стале. I на далонях шчаснай маці, Што дзецям лусты раздае. Хлеб... Не за свой загар румяны, А за святло, што ў душы нёс, У песнях з сонцам ён зраўняны, Як цар зямлі - з царом нябёс. О, як ён клаўся, свежы бохан, На бел абрус ці на рушнік! I пры размове нават з богам Так не свяціўся працаўнік. Хлеб... Хай пляткараць у пляткарні, А я скажу: ніякі дух, Як той, што ўночы тхне з пякарні, Ва мне не родзіць столькі дум. I так не будзіць успаміны Пра перажытае калісь, Што і да самай дамавіны На дне душы не адбаліць. Хлеб... Пайка ўвелічкі з васьмушку - На восем душ, на цэлы дзень,- I ні прыварку, ні прытруску Ані на грам - ні скуль-нідзе! Хлеб... Як збавенне ў хату несла Вясна ажымкі-праснакі - З гнілое бульбы перамерзлай I травяной трухі-мукі... Хлеб... Чуў салдат бяссмерця прысмак, Калі з кішэні шыняля Вымаў усохлы недагрызак Скарынкі - чорнай, як зямля... Вось гэткі быў ён - наш салодкі Надзённы хлеб у грозны час. I з ім мы выстаялі ўсё-ткі - Каб нашай волі сцяг не згас! За Перамогу ваявала I тая скібка, што ў сірот Ад рота маці адрывала, Каб не аслаб без хлеба фронт. Было - такое - на планеце! I не віна тут мацярок, Што сёння іх нашчадкаў дзеці Не ўсюды помняць гэты ўрок. Што нехта гібла-раўнадушны, Хто зерня з роду не ласкаў, Ад сытай роскашы аглухшы, Не чуе хлеба горкіх скарг: Таго, что ў полі ад знямогі На дол цярушыцца, на дол - Дажджу асенняму пад ногі, А не на бел абрус, на стол; Таго, што ўжо і на абрусе Пакрасаваўся, а цяпер - Ляжыць на сметніку, у брудзе, I мохам-плесняю цвіце... О, хлеб наш, хлеб! Хоць і няўдзячны, Нярупны множыцца ядок - Заўжды жаданы, вечна смачны На свеце будзе твой кусок. I аж дакуль Зямлі зялёнай Трымцець на лёсу цеціве - Найпершым клопатам надзённым Тут будзе клопат пра цябе. * * * Даруй, чытач, што азадачыў: Ты па радках маіх прабег, А педагогікі - не ўбачыў: Усё - пра хлеб, адно пра хлеб... Ну, так, пра хлеб... Але дакорам Ты не спяшы мяне пырнуць, А паспрабуй углыб, у корань Навукі школьнай зазірнуць. Ці не даволі верыць слепа Той педагогіцы, браток, Што пачынаецца не з хлеба, Не з мазаля бярэ выток? Мо годзе фікцый і абстракцый? Без працы - школе грош цана! Каб чалавек душы не страціў - Ёсць педагогіка адна: Вучыць любові і пашане Да хлеба труднага ў жыцці. А мы? Што славім? Што ўзвышаем? Пра што пяём, бы ў забыцці? Каму спрыяем і наровім? Каго гадуем? Спажыўцоў? А як жа хлеба ім наробім Мы - без аратых і жняцоў? Ты за экранам сочыш зрэдку? Прызнайся: згледзеў там хоць раз, Як дзеці ў полі рвуць свірэпку Ці гоняць статак на папас? Не згледзеў, брат! Затое з рання I аж да вечара - штодзень Ты можаш бачыць на экране Маленькіх скачучых людзей. Пяюць і скачуць - усе чыста! Такое ўражанне парой - Што нам мільёнаў сем артыстаў Паставіць сёння ж трэба ў строй! Я разумею, разумею - Уздым культуры, рост патрэб... Але... з іх кожны мае жменю - I жменя цягнецца па хлеб! Без хлеба скачацца не надта! А хлеб буханкай не расце: О, колькі трэба, каб з зярнятка Падняўся колас у расе! Так патрабуе ўжо ў калысцы Дагляду мудрага дзіця, Каб у жыццё аратым выйсці, А не нахлебнікам жыцця!